Eerste Walk into the Light in Smallingerland brengt mensen samen
Een hart van tientallen kaarsjes verlichtte donderdagochtend in het donker, de ingang van het clubhuis van Drachtster Boys. Zo’n 85 deelnemers verzamelden zich daar voor de eerste Walk into the Light in Drachten: een wandeling richting de zonsopkomst die aandacht vraagt voor suïcidepreventie, maar vooral ook voor hoop, verbinding en het gesprek met elkaar.
Wethouder Pieter van der Zwan heette de deelnemers welkom en sprak over het belang van omzien naar elkaar: ‘Bij gevoelens van eenzaamheid, wanhoop of psychische kwetsbaarheid is het belangrijk dat mensen zich gezien, gehoord en gesteund voelen. Een mens wil gezien worden, gehoord worden en mag ervaren dat je er niet alleen voor staat. Suïcidepreventie begint niet met grote oplossingen, maar met kleine gebaren: een vraag stellen, oprecht luisteren, belangstelling tonen of simpelweg aanwezig zijn. Juist door naar elkaar om te zien, kunnen we een verschil maken in het leven van iemand die het moeilijk heeft.’
In stilte op weg
Daarna vertrok de groep voor een stille wandeling van 2,5 kilometer langs het water van de Drait. Geen muziek, geen geroezemoes, maar stilte om voor jezelf stil te staan bij een onderwerp dat vaak moeilijk bespreekbaar is: suïcide.
Spoken word van Daan Gummels
Op een open plek langs de route werd de stilte doorbroken door de woorden van Daan Gummels, een 20-jarige Drachtster. In een indrukwekkende ‘spoken word’ voordracht gaf hij op zijn eigen manier uitdrukking aan gevoelens die voor veel mensen herkenbaar zijn. Zijn zorgvuldig gekozen woorden maakten glashelder wat juist zo moeilijk te verwoorden is.
Ruimte voor gesprek
Op de terugweg was er juist ruimte voor gesprek. Onder de deelnemers liepen zogenoemde gatekeepers mee: professionals uit lokale zorgorganisaties (o.a. ziekenhuis Nij Smellinghe, VNN en GGD Fryslân) die signalen van psychische nood kunnen herkennen en mensen kunnen helpen de weg naar passende ondersteuning te vinden.
Terug bij Drachtster Boys stond er een gastvrij ontbijt klaar. Deelnemers konden samen aan tafel, ervaringen delen en napraten over de wandeling.
Cijfers onderstrepen belang van preventie
In 2024 overleden in Fryslân 76 mensen door suïcide. Van deze 76 zelfdodingen was 73% man en 60% was niet in beeld bij de GGZ. Dit betekent dat een groot deel van de suïcides plaatsvindt buiten het zicht van gespecialiseerde zorg. Deze cijfers benadrukken het belang van preventie en vroegsignalering in de sociale omgeving.
Samen werken aan mentale gezondheid en suïcidepreventie
Samen met haar netwerkpartners waaronder GGD Fryslân, M.O.S., Carins en VNN, zet de gemeente Smallingerland stevig in op beleid rondom mentale gezondheid en suïcidepreventie. Bijvoorbeeld door samen met de GGD trainingen aan te bieden voor professionals zodat zij nog beter kunnen aansluiten bij de vragen van mensen in nood.
Lies ter Beek, beleidsadviseur Gezondheid bij de gemeente Smallingerland: ‘Deze wandeling wilden wij organiseren voor iedereen die iemand heeft verloren, voor mensen die zelf moeilijke periodes hebben doorgemaakt. Voor familieleden, vrienden, collega's en buurtgenoten. En ook voor iedereen die zich inzet om een luisterend oor te bieden en om er voor een ander te zijn. Dat doen we vanuit de overtuiging dat achter ieder verhaal en iedere zorg een mens schuilgaat. Dit sluit aan bij ons belangrijkste uitgangspunt dat de mens voorop staat.’
Hulp en ondersteuning
De gemeente Smallingerland organiseerde de Walk into the Light dit jaar voor het eerst. Met deze wandeling wil de gemeente het onderwerp suïcidepreventie onder de aandacht brengen én laten zien dat inwoners er niet alleen voor staan. Hulp is beschikbaar, bijvoorbeeld via 113 suïcide preventie en de wegwijzers van Smallingerland.
De GGD zal komende periode een brede campagne starten rondom de ‘VraagMaar’ training. Dit is een onlinecursus van stichting 113 waarmee je leert om signalen van suïcide gedachten te herkennen en het gesprek aan te gaan met iemand in je omgeving. Want soms begint hulp met iets kleins: een gesprek, een luisterend oor of de moed om te vragen hoe het écht met iemand gaat.
Gevangen
Gevangen zitten.
Gevangen liggen.
In een gevangenis waar geen muren van steen om je heen staan. Geen tralies. Geen slot. Geen deur waar je de sleutel van kunt omdraaien.
En toch… kun je nergens heen.
Een gevangenis die onmogelijk lijkt ooit te kunnen ontsnappen.
Voor jou.
Voor mij.
Onze gedachten
Vast.
Ze draaien rondjes door dezelfde gangen. Dezelfde herinneringen. Dezelfde vragen.
Wat als ik het anders had gedaan?
Waarom ben ik zo?
Wanneer houdt dit op?
Je wilt doorgaan.
Je wilt leven.
Echt.
Maar je wordt vastgeklemd door kettingen van het verleden. Kettingen die niemand ziet. Maar jij voelt ze. Elke dag. Elke nacht.
Kettingen die zwaarder wegen dan wat dan ook.
Je probeert ze los te trekken. Je duwt. Je schreeuwt. Je vecht.
Je zegt tegen jezelf:
“Morgen wordt het beter.”
Maar de kettingen trekken je terug. Steeds opnieuw. Naar diezelfde donkere plek.
Onze gevoelens
Ook die zitten gevangen.
Verdriet achter een glimlach.
Angst achter een grap.
Eenzaamheid tussen honderd mensen.
En soms… weet je zelf niet eens meer welk gevoel echt van jou is.
Je wordt wakker en voelt de zwaarte al voordat je je ogen opent. Je gaat slapen en hoopt dat je hoofd voor één nacht stil wordt.
Maar het wordt niet stil.
Nooit stil.
En niemand ziet het.
Want van buiten zie je er gewoon uit. Je loopt. Je praat. Je lacht. Je zegt:
“Het gaat wel.”
Terwijl je vanbinnen met alles wat je hebt probeert om niet te breken.
(stilte)
En misschien is dat het engste aan deze gevangenis.
Dat je gewend raakt aan de tralies. Dat je op een gegeven moment denkt dat dit je leven is.
Dat je denkt:
“Hier kom ik nooit meer uit.”
Maar luister
Een gevangenis is niet hetzelfde als een eindstation.
Want zelfs wanneer jij de deur niet meer ziet… kan iemand anders hem voor je aanwijzen.
Soms begint ontsnappen niet met wegrennen.
Soms begint het met één zin.
“Ik kan dit niet alleen.”
En dat is geen zwakte.
Dat is vechten.
Want hulp vragen betekent niet dat je hebt opgegeven. Het betekent dat er ergens in jou nog steeds een deel zit dat wil blijven. Dat wil leven. Dat naar buiten wil.
(kijk naar de horizon)
En kijk…
Daar is het.
Licht.
Heel voorzichtig breekt het door.
De nacht verdwijnt niet ineens. De gevangenis verdwijnt niet ineens. De kettingen vallen niet zomaar van je lichaam.
Maar er komt licht binnen.
En soms… is dat alles wat je nodig hebt om voor het eerst de deur te zien.
Dus als jij vandaag...
gevangen zit in je eigen hoofd…
als je gedachten zwaarder voelen dan jij kunt dragen…
als je denkt dat niemand het begrijpt…
zeg het.
Schreeuw het als het moet.
Fluister het als dat het enige is wat lukt.
Stuur één bericht.
Klop op één deur.
Zeg:
“Blijf bij me.”
Want je hoeft vandaag niet je hele leven op te lossen.
Je hoeft alleen de volgende minuut te halen.
En daarna de volgende.
Tot de nacht langzaam lichter wordt.
Tot je de horizon ziet.
Tot je beseft:
“Ik ben nog hier.”
(lange stilte)
En misschien… is dat vandaag genoeg.
Want zolang jij hier bent, is het verhaal nog niet afgelopen.
De kettingen zijn echt.
De pijn is echt.
De gevangenis voelt echt.
Maar jij…
bent niet je gevangenis.
En op een dag kan het licht sterker zijn dan het donker.
(kijk naar de zonsopkomst)
Dus blijf.
Blijf ademen.
Blijf praten.
Blijf zoeken naar die ene deur.
Want ergens… achter al die muren… komt de zon op.
En ik hoop…
dat jij er bent om haar te zien.