Mogelijkheden om van het bestemmingsplan af te wijken
Als u gronden of gebouwen anders wilt gaan gebruiken, er iets wilt bouwen, of anderszins realiseren, wordt uw plan (aanvraag om omgevingsvergunning) getoetst aan het bestemmingsplan. Het kan zijn dat uw plan in strijd is met het bestemmingsplan. De gemeente heeft enkele mogelijkheden om tóch aan uw plan mee te werken als zij het een aanvaardbaar plan vindt. Dit kan door van het bestemmingsplan af te wijken.
Van oudsher is het afwijken van de voorschriften uit een bestemmingsplan geregeld in de WRO of Wro. Met de komst van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), verandert dit: de planologische afwijkingsmogelijkheden krijgen voortaan een plaats in de Wabo, en dus niet meer in de Wro.
Afhankelijk van de omvang en aard van uw plan wordt er dan een reguliere of een uitgebreide voorbereidingsprocedure gevolgd.

Regulier
Aan veel kleine plannen kan de gemeente medewerking verlenen met toepassing van de reguliere procedure.
Er zijn twee situaties:

• Binnenplans afwijken: hierbij is in het bestemmingsplan zelf opgenomen in welke gevallen de gemeente af kan wijken van het bestemmingsplan.
• Buitenplans afwijken: voor een beperkte lijst plannen die genoemd zijn in artikel 4 van bijlage II van het Besluit omgevingsrecht.

Als de gemeente met de reguliere procedure kan en wil afwijken van het bestemmingsplan dan neemt zij in principe binnen 8 weken een besluit. Dit besluit is dan onderdeel van uw omgevingsvergunning. Tegen dit besluit mogen belanghebbenden bezwaar maken bij de gemeente.

Uitgebreid
Als het niet mogelijk is om van de reguliere procedure gebruik te maken en de gemeente wil toch aan uw plan medewerking verlenen dan kan de gemeente besluiten van het bestemmingsplan af te wijken met toepassing van de uitgebreide procedure:

• Buitenplans afwijken: de aanvaardbaarheid van het plan dient te blijken uit een ‘ruimtelijke onderbouwing’.

Het kan ook zijn dat uw plan slechts tijdelijk is. De gemeente kan dan medewerking verlenen door toestemming te geven tijdelijk van het bestemmingsplan af te mogen wijken. Hiervoor geldt ook de uitgebreide procedure.

• Tijdelijke afwijking: dit zijn afwijkingen van het bestemmingsplan voor een beperkte termijn (maximaal vijf jaren).

Als de gemeente met de uitgebreide procedure wil afwijken van het bestemmingsplan dan neemt zij in principe binnen 26 weken een besluit. Dit besluit is dan onderdeel van uw omgevingsvergunning. Voordat de gemeente haar besluit neemt legt zij een ontwerpbesluit ter inzage. Derden mogen bij de gemeente een zienswijze indienen. Nadat het besluit genomen is mogen belanghebbenden tegen het besluit beroep instellen bij de rechtbank.

Vergunningsvrij bouwen bij afwijken bestemmingsplan
Een ander aspect is de relatie tussen vergunningsvrij bouwen en het afwijken van het bestemmingsplan.
Regel is dat alle bouwwerken in het achtererfgebied, die passen binnen het bestemmingsplan en niet hoger zijn dan 5 meter, geen omgevingsvergunning nodig hebben voor de activiteit bouwen en ook niet voor een planologische afwijking, omdat men voldoet aan de voorschriften uit het bestemmingsplan. Als er voor een dergelijk bouwwerk wordt meegewerkt aan een ontheffing van de voorschriften uit het bestemmingsplan dan is (als wordt voldaan aan art. 3 van bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht) er nog steeds geen omgevingsvergunning nodig voor de activiteit bouwen. In zo'n situatie is er dus alleen een omgevingsvergunning nodig voor afwijkend planologisch gebruik.

Dit betekent dat er misschien wordt meegewerkt aan een afwijking van het bestemmingsplan zonder dat daar een 'bouwkundige' tekening aan ten grondslag ligt.
Artikel 4. lid 1 van de Ministeriële regeling omgevingsrecht geeft wel duidelijke indieningsvereisten voor het aanvragen van een vergunning voor afwijken van het bestemmingsplan. Echter een tekening met gevels, materiaal, kleuren e.d. is niet noodzakelijk. Ook toetsing (vooraf) aan brandveiligheidseisen en redelijke eisen van Welstand vindt niet plaats. Het is in deze gevallen dan ook lastig om eventuele belanghebbenden voldoende inzicht te geven in hetgeen zij, bij bijvoorbeeld hun buren, kunnen verwachten.

Het is duidelijk dat er met de komst van de Wabo heel wat is verandert op het gebied van afwijken van het bestemmingsplan.

naar boven